Uyku Hastalığı (İnsomnia) Nedir?

Uyumakta ya da uykuya devam etmekte zorluk çekme, uykudan verim alamama gibi sorunlar için "uykusuzluk" yada uyku hastalığı terimi kullanılır.

Özellikle yetişkin bireylerde %10–15 oranında ciddi anlamda uyku bozukluğu bulunmaktadır. Yaş ilerledikçe daha sık gözlemlenir. Bu hastalık kadınlarda erkeklerden daha fazla görülmektedir. Uyku vakti ve altında yatmakta olan hemeostatik uyku devamlılığı ve sirkadiyen yani biyolojik saat belli süreçlerden geçerek gözlemlenir. Uykusuzluk, zorlu yaşam standartları, bilişsel ve psikomotor güç kaybı, artan sağlık giderleri, artan iş ya da okul devamsızlığı bütün bunlarla birlikte artan duygusal süreç ve anksiyete bozuklukları ya da madde bağımlılığıyla ilişkilidir.

Akut Uykusuzluk Nedir?

Çoğunlukla 1 ile 3 hafta arasında sürer. Evinden ayrı kalma, durumsal stres, vardiya sistemi ile çalışma, akut tıbbi hastalığı ya da ağrı, kafein/alkol kullanma sebeplerinden dolayı oluşmaktadır. Öğrenilmiş yanlış davranışlar ve şartlanılmış uykusuzluk tarzı sebeplerle uykusuzluk giderek kötüleşebilir. Ancak bu davranışlar sürekli tekrarlanmadığı taktirde kötü bir döngü söz konusu olmazsa zamanla düzelebilir. Tedavi sürecinde uykusuzluğun altındaki sebep çözümlenir. 3-4 günden fazla süren uykusuzluğu olan bireylerde uzman bir doktorun kontrolünde medikal tedaviye başlanması gerekmektedir. Stres azaltan teknikler gerekmektedir.

Kronik Uykusuzluk Nedir?

Birincil Kronik Uyku Bozuklukları: Bütün kronik uykusuzluklar içinde görülme oranı %10–20 kadardır.

Kronik uykusuzluğun üç alt tipi vardır.

*Psikofizyolojik ya da şartlanmaya bağlı uykusuzluk, uykusuzluğun sonucundan korkulduğundan oluşan anksiyete bozukluğudur.

*Uyku halini hatalı algılama polisomnografik şekilde kayıt altına alınan uykuyla hastanın algılamış olduğu uyku arasında oluşan bir tutarsızlık durumu söz konusu olabilir.
*İdiopatik uyku bozukluğu çoğunlukla hayat boyu devam eder ve çoğunlukla diğer nedenlerin reddedilmesiyle tanı alır.
Tedavilerde bilişsel-davranışçı yöntemlerin daha uzun dönemde ancak en iyi etkiyi barındırdığı görülmüştür.

İkincil Kronik Uyku Bozuklukları

Psikiyatrik Hastalıklar

Bütün uyku bozukluklarının %50’den çoğunu psikiyatrik hastalıklar kaplar. Psikiyatrik hastalığın nedeni ve türü araştırılarak en etkili yönteme gidilerek tedavi sürecine başlanılmalıdır.

Huzursuz Bacak Sendromu

Sadece akşamları ya da geceleri, gündüze oranla daha çok hissedilen çoğunlukla bacakların hareket etmesiyle hafifleyen, uyuşma tarzı rahatsızlık şikayetleri bulunan bir sendromdur. Uykusuzlukla sonuçlanabilir. Altındaki biyolojik ve anotomik nedenler bilinmez. Kronik böbrek yetmezliği, romatoid artrit, demir eksikliği, antidepresan kullanımı ve hamilelik durumlarında ikincil olarak görülebilir. Medikal tedavilerle şikayetler en aza inebilir.

Sirkadiyen Ritm Bozuklukları

Vücudun biyolojik zamanının gerçek zamandan uyumsuzluğundan kaynaklanan hastalık grubudur. Uygun koşulda ve zamanda uyuma sıkıntısı çekmeye, uygun olmayan gündüz vakitinde uyuklamaya neden olur. Çoğunlukla nöbete kalan, geceleri vardiyalı çalışan veya ülkeler arası seyahat eden insanlarda görülür.

Madde Kullanımı

İlaçlar /Nörolojik Bozukluklar

Solunum yetmezliği, ağrı, sık sık idrar yapma uykusuzluğun en çok görülen tıbbi sebeplerindendir. Alzheimer hastalığı, Parkinson Hastalığı ve Multinfarkt Demans tarzı hastalıklar uyku merkezinde tutularak uykusuzluğa neden olabilir. Dekonjenstanlar, antidepresanlar, kortikosteroidler uykusuzluk sebepleridir. Altındaki sebep bulunarak tedavi edilebilir.